Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Bursa Yaralanmaları (Bursit)

Yazar berkmr | 06.08.2007 | Kategori Yaralanmalar

Genellikle eklem çevresinde tendonlar ile kemik arasında bulunan ve tendonun sürtünerek hasar görmesini engelleyen keseciklere bursa adı verilir.
Bu yapılarda aşırı kullanım ve/veya travma ile yangı oluşabilir. Kese içinde sıvı birikimi ve yangı oluşur. Ağrıya sebep olan bu durum özellikle sporcularda performansı olumsuz yönde etkiler. En çok, omuzda, dirsekte, Dizde, kalçada, ayak bileğinde bulunan bursalarda bu problem izlenmektedir.  Fizik tedavi ve rehabilitasyon ile oldukça başarılı sonuçlar alınmaktadır. Buna kimi zaman enjeksiyon uygulamaları da eklenmektedir. 

Kas Yaralanmaları

Yazar berkmr | 06.08.2007 | Kategori Yaralanmalar

    Kemiklerimize bağlanarak eklem üzerinden hareketi sağlayan, kendi kendine uzayıp kısalabilme özelliği olan yegane dokulardır. Çok fazla sayıda kas iplikçiklerinden oluşan bir halat gibi düşünebileceğimiz kaslarımız, belli bir kuvvete kadar esneyebilme ve yük taşıyabilme özelliğine sahiptir.
   Çeşitli şekillerde bu yükten fazlasına maruz kalan kaslarımız içinde, bu iplikçikler ve/veya onların oluşturduğu liflerde yırtılmalar olabilir. Bu zorlanmalar sonucunda bazen bütünlüğü bozulabilir ki daha çok yırtık diye adlandırırız. Kimi zaman da bütünlüğü bozulmayan, bir kumaş parçasının gerilerek gözeneklerinin açılması gibi yaralanmalar oluşabilir. Buna da kas zorlanması ismini kullanabiliriz. Bu yaralanmalar yine kanama, ağrı ve şişlik oluşturabilir.  

    NASIL ANLAYABİLİRİZ:
    Herhangi bir yüksek enerjili ani hareket sonucunda, (aniden koşuya başlamak, aniden duruş, dönüş vs.) şiddetli bir acı,  kimi zaman elektrik çarpması hissi  ya da iğnelenme şeklinde yanma hissi ile birlikte farkedilir. İleri derecede kas yaralanmalarında hareket çok şiddetli ağrılı olabilir. 
    Yapmamız gereken; doğru “ilk müdahale” ve ağrısız bir şekilde istirahattir. Arkasından uygun sağlık kuruluşuna baş vurup doğru tedavi planlamasıdır.Kas yaralanmalarının rehabilitasyonunda temel amaç iyileşme sırasında oluşan sert skar dokusunun (kaynak doku gibi düşünülebilir) mümkün olduğunca küçük ve olabildiğince esnek olarak kalmasını sağlamaktır. Böylelikle kas, hareket sırasında normal uzunluğuna ulaşabilir.
   Yine ayrıca kaybedilen kas kuvvetinin yerine konması da rehabilitasyonun önemli aşamalarında bir diğeridir. İyileşme süreleri de yaralanma şiddetine, vücudun iyileştirme gücüne ve fizyoterapinin- rehabilitasyonun kalitesine bağlıdır.

Kemik Yaralanmaları

Yazar berkmr | 06.08.2007 | Kategori Yaralanmalar

Hareket sisteminin temel dokularıdır. Kasların ve tendonların gücü ile kıkırdakların üzerinde hareket eden sert yapılardır. Yaşa ve kullanım oranına göre kemiğin sağlamlığı değişir. Taşıyabileceğinin üstünde bir kuvvetle travmaya maruz kaldığında çatlayabilir veya kırılabilirler.  

Çocuklarda olgunlaşmamış kemikler tıpkı bir yaş ağaç dalı gibi kırılabilir. Yaşlılarda, hormonal bozukluklarda ve tamamen hareketsiz kişilerde kemiklerde yoğunluk azalması ve buna bağlı çabuk kırılmalar oluşabilir.  

Sporcularda maruz kalınan yüksek enerjili travmalar ve kimi zaman burkulma gibi zorlanmalarla kırıklar oluşabilir. Tedavisi kırık uçlarının yerine getirilmesi ve alçı ve atelle sabitlenmesi şeklindedir. Bu işlem özellikle sporcularda cerrahi olarak kemiklerin çiviler yardımı ile sabitlenmesi şeklinde yapılabilmektedir.

Bu sabitlemeden sonra eklemin uzun süre hareketsiz kalması nedeni ile hareket kısıtlılığı, kas gücü kaybı ve proprioception kaybı görülmektedir. Bu durum günlük hayata dönüşü zorlaştırmaktadır. Bu dönemde iyi bir rehabilitasyon günlük hayata ve spora daha sağlıklı bir şekilde dönüşü hızlandırır.

Kıkırdak Yaralanmaları

Yazar berkmr | 06.08.2007 | Kategori Yaralanmalar

Kemiklerin eklem yapan yüzlerini çevreleyen koruyucu ve kayganlaştırıcı esnek yapılardır. Yaşlılık, romatizmal hastalık yanında, sporcularda olduğu gibi yük binen eklemlerde ( kalça, diz, ayak bileği vs.) aşırı kullanım, yapısal anatomik bozukluklar kıkırdak yıpranmalarına yol açabilir. Kimi zaman da ani travmalar nedeni ile kıkırdak dokuda yumuşama veya kemikten ayrılma oluşabilir.  

Kanlanması az olduğu için kendini yenileme gücü oldukça düşüktür. Kıkırdak dokusu beslenmesi eklem içindeki snovial sıvı ile gerçekleşir. Bu nedenle iyileşme süreci de oldukça uzun olabilir.  

Bu süreçte fizik tedavi rehabilitasyon ile ekleme müdahil kas gruplarının kuvvetlendirilmesi önemlidir. Ancak bu kuvvetlendirme çalışmaları sırasında hareket açılarının doğruluğu çok önem taşır. Kıkırdaklara zarar verebilecek hareketlerden kaçınılmalıdır.

Kasık Sakatlıkları (osteitis pubis)

Yazar berkmr | 06.08.2007 | Kategori Yaralanmalar

Özellikle futbolcular olmak üzere sporcularda kasık bölgesinde görülen aşırı kullanım sakatlıklarından biridir. Uyluk iç yan kaslarının kasığa yapıştığı bölgede ağrı ile karakterizedir. Bu bölgede hem karın kasları hemde uyluk içyan kasları kasık ta pubis isimli kemiğe yapışırlar. Tendon hasarı yanında asıl olarak pubis kemiği içinde ödem gözlenir. Tanı için MR oldukça yararlıdır. Bölgedeki diğer olası hastalıkları ekarte etmek oldukça önem taşır.
Osteitis pubis başlangıç döneminde ağrı özellikle antrenman sonrası ağrılar ile seyreden osteitis pubis zamanla antrenman sırasında da ağrı oluşturur.İlerlemiş durumlarda karın kası zorlamalarında da (mekik çalışması, hapşırma vs.) ağrı oluşur.

Tedavisinde öncelikle fizik tedavi ve rehabilitasyon önerilir. Germe ve bölgesel tedavi içeren bu süreç uzun ve sabır gerektiren bir süreçtir. İnatçı ve kronikleşmiş durumlarda bölgeye enjeksiyon uygulanarak tedavi yoluna gidilir. Kimi zaman da çok çok ilerlemiş vakalarda cerrahi yolla tedavi de yapılmaktadır. 

Tenisçi - Golfçü Dirseği

Yazar berkmr | 06.08.2007 | Kategori Yaralanmalar

  Kol yere doğru uzatılmış, avuç öne bakan pozisyonda iken dirsek ekleminin iç ve/veya dış tarafında ortaya çıkan bir sakatlıktır. Dış tarafında oluşan sakatlık daha çok tenisçilerde görüldüğünden “tenisçi dirseği” olarak, iç tarafta oluşan ise golfçülerde sıklıkla görüldüğü için “golfçü dirseği” olarak adlandırılır.
   Önkoldan gelen ve el bileğini hareket ettiren kasların dirseğe yapışan tendonlarında ve çevresinde oluşan bu sakatlık sadece sporcularda değil el bileğini kullanarak çalışan bir çok meslek grubunda da görülebilir. Ağırlık kaldırma vs. el bileği kullanarak yapılan kuvvet uygulamalarında ön kol kaslarının çok kullanılmasına bağlı bu kasların tendonlarında ve/veya tendon kılıflarında yangı ve ağrı oluşur. Zamanla el bileği hareketleri dolayısıyla günlük hayat aktiviteleri (musluk açma/kapama,mouse kullanma vs…) ağrılı ve yapılamaz hale gelebilir.
   Tedavisinde çok değişik yöntemler kullanılmakla beraber öncelikle yapılan uygulama  antienflamatuar ilaç tedavisi ile beraber fizik tedavidir. Fizik tedavide gerekli durumlarda uygun ortezle beraber, ilgili tendonun immobilizasyonu , germe egzersizleri, soğuk ve ağrı kesici elektroterapi ile ağrıyı hafifletmek, sonrası için uygun egzersiz protokolü ile ilgili kasları kuvvetlendirmek amaçlanır. Kronik bir durum söz konusuysa süreç maalesef uzundur.
   Bölgesel antienflamatuar enjeksiyonu uygulanan tedavilerden biridir. Çok ilerlemiş durumlarda cerrahiye gidilebilir. 

Aşil Tendonu

Yazar berkmr | 06.08.2007 | Kategori Yaralanmalar

Özellikle sporcularda aşırı kullanım nedeni ile aşil tendonunda sıklıkla doku dejenerasyonu gelişebilmektedir. Kimi zaman Tendonda ve/veya kılıfında yangı da oluşmaktadır. Topuğun hemen üstünde ağrı, hassasiyet ortaya çıkar. Koşma ve yürüme sırasında ağrı görülebilir. Bazı vakalarda ısınma ile ağrı azalırken, bazılarında egzersiz ile ağrı artışı görülebilir. Yaralanmanın tipine bağlı olarak “değişen bulgularla” ortaya çıkan tendon yaralanmaları tedavisinde topuk desteği, aşil bandajı vs. yardımcı araçlar ile birlikte fizik tedavi ve rehabilitasyon önemli bir yer tutar.

Bölgesel elektroterapi, özel masaj, germe egzersizleri denge çalışmaları içeren aşil tendonu rehabilitasyonu özellikle erken dönemde başarılı sonuçlar vermektedir. Kronik sakatlıklarda tedavi süresi oldukça uzamaktadır. 

Tendon Yaralanmaları

Yazar berkmr | 06.08.2007 | Kategori Yaralanmalar

Kaslarımızı kemiklere bağlayan yapılardır. Kasın yükünü kemiğe aktararak kemiklerin hareket etmesini sağlarlar. Kasların oluşturduğu yükler tamamen tendonlar üzerinden aktarıldığından çok fazla yük taşırlar. Yapısal anatomik bozukluklar, kötü zemin, kötü spor tekniği, sağlıksız ayakkabı, aşırı ve plansız antrenman gibi sebeplerle aşırı kullanım sakatlıklarına maruz kalabilir. Bu durumda tendon yapısında bozulmalar ya da tendonu saran kılıfta yangı oluşabilir. Bazen de ani travmalarla tamamen yada kısmen kopabilirler.  

Tendon sakatlanmaları başlangıçta iyi bir fizyoterapi, uygun destekler ve ilaçlar ile iyileştirilebilmektedir. Rehabilitasyon sırasında doku iyileşmesi, normal uzunluğuna ulaşılması, kaybedilen özelliklerin geri kazanılması hedeflenir. Kronikleşmiş tendon sakatlıklarının tedavisi oldukça uzun ve zor olmaktadır.

Sadece tam kopuklar cerrahi yollarla onarılmaktadır.

Diz İçyan Bağ

Yazar berkmr | 06.08.2007 | Kategori Yaralanmalar

Dizin iç yan bölgesinde uyluk kemiği (femur) ile kaval kemiği (tibia) arasında bulunan bağdır. Dizin iç yan bölgeye açılanmasını engelleyerek dizin stabilizasyonuna yardımcı olur.  Genellikle ani zorlanmalarla yaralanır. Yaralanma boyutu hafiften başlayarak grade 1, grade 2 ve grade 3 (Tam kopuk) olarak adlandırılır. 

Kimi zaman tam kopuk iç yan bağ yaralanmalarında cerrahi onarım düşünülse bile çoğunlukla bütün iç yan bağ yaralanmaları konservatif yollarla tedavi edilmektedir. Bir süre diz belli açıda brace ile desteklenmektedir. Tedavisinde yine özel egzersizlerle kuvvetlendirme, bölgesel anti ödem, anti enflamatuar tedavi, hareket açıklığı restorasyonu ve proprioseption egzersizleri önemli yer tutmaktadır. Kuvvet çalışmalarını için izokinetik kuvvet cihazları ile yapmak büyük avantaj taşır. Spora dönüş süresi yaralanmanın şiddetine göre 2 hafta ile 8 hafta arasında değişmektedir.

Ön Çapraz Bağ

Yazar berkmr | 06.08.2007 | Kategori Yaralanmalar

Diz ekleminin stabilitesini sağlayan en önemli bağdır. Yaralanmalarında Menisküs ya da diğer bağ yaralanmaları da beraber görülebilir. Kendini yenileyebilen bir bağ olmadığı için özellikle sporcularda cerrahi onarıma gidilir. Onarım sırasında vücudun diğer bölümlerinden alınan tendon parçası veya kadavradan alınan ön çapraz bağ kullanılmaktadır.  Kişinin normal yaşantısına ve spor hayatına en kısa sürede dönebilmesi için, cerrahi sonrası rehabilitasyon çok önemlidir. Ameliyattan hemen sonra başlayan rehabilitasyonda yeni yapılan bağa zarar vermemek için uygulanacak özel egzersizlerle kas güçlendirme, azalan eklem hareket açıklığını artırma ve proprioseption u antrene eden egzersizler ve kuvvet çalışmaları ile iki bacak arasındaki kuvvet farkı ortadan kaldırılması temel rol oynamaktadır. Gerek her iki bacak arasındaki kuvvet farkının ölçülmesi gerekse de en kısa zamanda kuvvetin geri kazanılması için izokinetik kas kuvveti cihazları ile çalışmak önemlidir. Ancak bu çalışma özellikle çapraz bağ ameliyatı sonrası gerek zamanlama gerekse de uygulanılan protokol açısından çok çok özenli olmalıdır.