Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Ön Çapraz Bağ

Yazar berkmr | 06.08.2007 | Kategori Yaralanmalar

Diz ekleminin stabilitesini sağlayan en önemli bağdır. Yaralanmalarında Menisküs ya da diğer bağ yaralanmaları da beraber görülebilir. Kendini yenileyebilen bir bağ olmadığı için özellikle sporcularda cerrahi onarıma gidilir. Onarım sırasında vücudun diğer bölümlerinden alınan tendon parçası veya kadavradan alınan ön çapraz bağ kullanılmaktadır.  Kişinin normal yaşantısına ve spor hayatına en kısa sürede dönebilmesi için, cerrahi sonrası rehabilitasyon çok önemlidir. Ameliyattan hemen sonra başlayan rehabilitasyonda yeni yapılan bağa zarar vermemek için uygulanacak özel egzersizlerle kas güçlendirme, azalan eklem hareket açıklığını artırma ve proprioseption u antrene eden egzersizler ve kuvvet çalışmaları ile iki bacak arasındaki kuvvet farkı ortadan kaldırılması temel rol oynamaktadır. Gerek her iki bacak arasındaki kuvvet farkının ölçülmesi gerekse de en kısa zamanda kuvvetin geri kazanılması için izokinetik kas kuvveti cihazları ile çalışmak önemlidir. Ancak bu çalışma özellikle çapraz bağ ameliyatı sonrası gerek zamanlama gerekse de uygulanılan protokol açısından çok çok özenli olmalıdır. 

Ligament (Bağ) Yaralanmaları

Yazar berkmr | 06.08.2007 | Kategori Yaralanmalar

    Bağlar eklemin aşırı hareketlerini engelleyen ve eklemin stabilizasyonunu sağlayan sert-esnek yapılardır. İki kemiği birbirine bağlayan köprü gibidirler ve belli bir yükü kaldırma kapasitesine sahiptirler. Ancak belli pozisyonlarda ve aşırı yüke maruz kaldıklarında zorlanır ve bütünlüklerinde bozulmalar olur. Tam kopma grade 3 olmak üzere grade 2 ve grade 1 şeklinde isimlendirilen bu bozulmalar şiddetine göre eklem içi ve çevresinde kanama, ağrı, şişlik ve eklem hareketlerinde kısıtlılığa yol açabilir. 

    En sık görülen bağ yaralanmaları arasında diz iç yan bağ ve ön çapraz bağ, ayak bileği dış yan bağları sayılabilir.

    Yaralanan bağa ve şiddetine göre tedavi yaklaşımı değişmektedir. Bazı bağ yaralanmalarında ameliyata ihtiyaç duyulur. Ameliyat olsun veya olmasın fizyoterapi bağ yaralanmalarının tedavisinde çok önemli bir yer almaktadır. Rehabilitasyon sırasında doku iyileşmesi, bağın normal uzunluğuna ulaşılması, kuvvet, denge gibi kaybedilen özelliklerin geri kazanılması hedeflenir. 

Cybex (İzokinetik Kas Kuvvet Testi)

Yazar berkmr | 06.08.2007 | Kategori Yaralanmalar

Kas hareketlerini İzotonik, İzometrik ve İzokinetik olmak üzere 3 gruba ayırabiliriz.

İzokinetik egzersizler özel aletlerle yapılır. Makine eklem hareketi sırasında her açıda aynı hızı uygular. Bu uygulama ile hareketin her açısında kasların maksimum kasılması söz konusu olur. Çalışan kişi hareket esnasında hareket yapılan her yönde (örneğin hem ekstansiyon hem fleksiyon yönünden) güç uyguladığı için eklemin her iki yönündeki kas gruplarını da çalıştırır. Agonist ve antagonist kas grupları çalıştığından bu kasların refleks gevşemesi de sağlanır . 

Bu özellikle aktif egzersiz programlarının başlangıç aşamalarında önemlidir. Keza kaslara maksimum kan akımı sağlanır. Hız kontrolü sayesinde isokinetik egzersiz makineleri kasın gerilimine %100 uyum sağlar, böylece eklem hareketinin her anında kaslara %100 yüklenme sağlanır.Makine bilgisayar sayesinde kayıt yapıp sonuç gösterebilir. Bu özelliği sayesinde standart protokoller uygulayarak çok fazla ekleme-kasa yönelik KAS TESTİ yapılabilir. Her iki ekstremitenin kuvvet ve kas dayanıklılığı yönünden karşılaştırılması, agonist-antagonist kas kuvveti oranlarının tespit edilmesi bu testlerle mümkündür. Bu sayede kasların gücü ve dayanıklılığı hakkında fikir sahibi olunabilir, egzersiz ve tedavi programları düzenlenebilir.Yavaş hızlarla çalışıldığında birim kuvvet, yüksek hızlarla çalışıldığında dayanıklılık artar. İstenilen açılar arasında hareket yaptırılabilir.
Ayrıca,

izometrik kuvvet çalışmaları ve değerlendirmesi,
eksantrik kuvvet çalışmaları ve değerlendirmesi
konsantrik kuvvet çalışmaları ve değerlendirmesi
Aynı kas grubu için eksantrik-konsantrik kombinasyonu aynı seansta uygulanabilir.

Kliniklerimizde CYBEX-NORM ve CYBEX-6000 marka cihazlar bulunmaktadır.

CYBEX cihazıyla neler ölçülebilir?
- Sol sağ ekstremite arası kuvvet farkı
- Egzersiz sırasında uygulanabilen maksimum kuvvet
- Egzersiz sırasında uygulanan ortalama kuvvet
- Yorgunluk indeksi
- Hareketi yaptıran agonist ve antagonist kas grupları arasındaki kuvvet farkı
- Yapılan toplam toplam iş

Kuvvet ölçümü sonuçları nasıl kullanılır:
- Tespit edilen kuvvet farklarına göre kas gruplarına özgü antrenman planlaması yapılabilir;
- Maksimal kuvvet artımı izlenebilir,
- Antrenman içeriği, ( birim kuvvet veya kuvvette devamlılık vs. ) düzenlemede yardımcı olabilir
- Egzersiz periodu öncesi ve sonrası karşılaştırma yapılarak elde edilen kazanım tespit edilebilir.

Kısaca Kas Hareketi
Normalde kas kısalarak çalışır. Kas boyunun kısalması sonucunda eklem noktası menteşe gibi kullanılarak, kasın iki ucunun bağlı bulunduğu kemikler birbirine yaklaşır ve hareket gerçekleşir.

İzotonik hareket: Kas, yerçekimine ve ek ağırlığa karşı kısalarak (konsantrik) ya da kontrollü uzayarak (eksantrik) eklemi hareket ettirir. Kas tonusunda büyük değişiklik olmamakla beraber kas boyunda değişim olur. Normal fitness cihazları, dumbbell veya kum torbası vs. ile yapılan hareketlerdir. Hareketin değişik açılarında kasın kasılma gücü değişecektir.

İzometrik hareket: Kas boyunda değişiklik olmadan adaleyi kasarak ve belli bir süre bu şekilde tutarak yapılan çalışmalardır. Düz bacak kasma hareketi bir örnektir. Ancak değişik açılarda da hareketsiz izometrik kasmalar yaparak da hareket gerçekleştirilebilir.

İzokinetik hareket: Yine ekstremitenin açısal olarak yer değiştirdiği bu hareket tarzında, hareketin her açısında maksimal kasılma gerçekleşir böylece tüm eklem hareket açıklığı boyunca tüm kas fibrilleri tam olarak kasılırlar. Bu da maksimum antrenman verimini sağlar. 

Sportif Rehabilitasyon

Yazar berkmr | 06.08.2007 | Kategori Sportif Rehabilitasyon

Hayatını bedensel aktivitesi ile kazanan, profesyonel sporcular, tiyatrocular, bale ve dans sanatçıları vs. birçok insan herhangi bir sakatlık durumunda, mesleğinden uzak kalırlar ve bu hasta grubu için normal hayata tam olarak ve en kısa zamanda dönüş çok büyük önem taşır.

Herhangi bir sakatlık sonrası, kullanılmayan uzuvların zayıflaması, koordinasyonun kaybedilmesi, dayanıklılığın gerilemesi vs. istenmeyen gerilemeler ortaya çıkar. Bu kayıplara mümkün olan en kısa zamanda müdahale edilmezse kayıp miktarı artacaktır ve geri kazanım süresi çok daha uzun sürecek, normal düzeye ulaşmak ve spora-işe geri dönüş daha uzun zaman alacaktır. Bu nedenle hasta spora ya da yapılan işe özgü özel terapi yöntemleri ile desteklenerek geri dönüşü hızlandırmak gereklidir.

Sakatlanan bir sporcunun-sanatçının beceriyi geri kazanabilmesi için;

▪ Ağrının giderilmesi, inflamasyonun-yangının geriletilmesi
▪ Doku iyileşmesinin hızlandırılması,
▪ Dokunun orijinale en yakın formda iyileşmesinin sağlanması
▪ Sakatlığa bağlı oluşan hareketi kısıtlayıcı faktörleri ortadan kaldırılması ve eklem hareket açıklığını normale dödürmek,
▪ Kaybedilen kondüsyonel özelliklerin geri kazanılması gereklidir.

Kondüsyonel özellikler:
Çabukluk-çeviklik: Becerinin normal hızında yapılabilmesi için
Sinir-kas koordinasyonu: Becerinin mükemmel yapılabilmesi ve sakatlık riskinin az olabilmesi için
Kas esnekliği: Hareketin maksimum verimle yapılabilmesi ve sakatlık riskinin az olması için
Kas kuvveti: İkili mücadele ve kuvvet gerektiren hareketlerin başarılabilmesi için
Dayanıklılık: Hareketleri uzun süre aynı mükemmellikte sürdürebilmek için

Tüm bunları uygun zamanlarda uygun şiddette ve doğru çalışmalarla geliştirmek rehabilitasyonun en önemli boyutudur. Tam anlamı ile sahaya-sahneye dönüş tüm bu özelliklerin tamamlanması ile mümkün olacaktır. Kuvvet eksikliği ve/veya dengesizliği, sinir-kas koordinasyonu ve esneklik eksikliği performansın eksik oluşmasına ve en kötüsü de yeniden sakatlanmaya yol açabilecektir.

Ortopedik Rehabilitasyon

Yazar berkmr | 06.08.2007 | Kategori Yaralanmalar

Bel, boyun rahatsızlıkları,
Menüsküs Yırtıkları,
Bağ yaralanmaları
Burkulmalar, ezilmeler
Kas ve tendon zorlanmaları
Omuz, diz yaralanmaları
Kırık, çıkık sonrası rehabilitasyon
Kalça, diz protezleri vs…

Hastalık, kaza, duruş bozukluğu vs. sebeplerle ile normal hareketlerimizin, ağrı yada çeşitli kısıtlamalar nedeni ile bozulması sonucunda hekime başvururuz. Uygun teşhis ve tedavi ile bir an önce şikayetlerimizin gerilemesi ve eski halimize kavuşmak için çaba gösteririz. Kırık, zorlanma vs. oluşan patolojik durum hekim tarafından sebeplerine göre tedavi edilmeye çalışılır. 

İyileşmek ise sadece ağrının geçmesi ya da kırığın kaynaması değildir! 

Elbette şikayete yol açan gerçek sebeplerin ortadan kaldırılması, ağrının giderilmesi ile paralel yürüyecektir. Fakat bu süreçte, çeşitli hareket kısıtlılıkları, hareket ile ağrı ve bunlara bağlı olarak güçsüzlük, çabuk yorulma gibi bir takım sorunlar ortaya çıkacaktır. Bu durum günlük hayatımızı tamamı ile eskisi gibi sürdürebilmemizi engeller.

Örneğin omuz ağrısı nedeni ile rahatlıkla saç tarayamayız. Ameliyat sonrası diz, ayak bileği güçsüzlüğü ile merdiven çıkarken zorlanırız. Ya da el bileği tendonlarındaki şikayetimiz nedeni ile klavyede yazı yazmak büyük eziyet halini alır.

“En kısa sürede eski halimize kavuşmak” İşte iyileşmenin tanımı budur.

Doku iyileşmesinin tamamlanması, eski haline en yakın formda iyileşme gerçekleşmesi ve ardından eklem hareketlerimizin eski rahatlığına ve kuvvetine ulaşması için iyi bir rehabilitasyon süreci gereklidir.